Leendert Schijveschuurder

Al op jonge leeftijd sluit de Joodse Leendert Schijveschuurder zich aan bij de CPN, de Communistische Partij Nederland en verricht hij verzetsactiviteiten tijdens de bezetting. Hij is onder andere betrokken bij het enige massale, openlijke protest tegen de Jodenvervolging in Europa: de Februaristaking van 25 februari 1941.

Zijn verhaal

Foto: Joseph Schijveschuurder (1 jaar oud) 

Begin maart worden nieuwe plannen voor een staking gesmeed. Tijdens het opplakken van pamfletten waarin wordt opgeroepen tot deze nieuwe staking op 6 maart 1941, wordt Leendert op 5 maart betrapt. Hij raakt gewond, kan niet vluchten en wordt gearresteerd. Op 6 maart 1941 sterft hij, als eerste Nederlandse staatsburger én verzetsstrijder, voor een Duits vuurpeloton.

Foto: Krantenbericht van de ter dood veroordeling van Leendert Schijveschuurder.

Zijn Joodse vrouw Elisabeth Schijveschuurder-Moscoviter en hun 11 maanden oude zoontje Joseph moeten alleen verder. In 1943 slaat het noodlot opnieuw toe als tijdens een van de laatste razzia’s zijn vrouw wordt opgepakt en weggevoerd. Ze weet nog net op tijd de inmiddels 3-jarige Joseph te verstoppen onder het bed. Op 2 juli 1943 sterft Elisabeth in de gaskamers van Sobibor.

Foto: De Joodse buurt in Amsterdam waar in 1943 de razzia plaatsvond waarbij Elisabeth Schijveschuurder-Moscoviter werd meegenomen.

Leden van de CPN die het huis doorzoeken na de razzia vinden Joseph gewikkeld in dekens onder het bed. Als 3-jarig jongetje komt hij terecht op een onderduikadres in Friesland bij de familie Venema.

Hij heeft het fijn in Friesland bij zijn pleegouders, -broers en -zussen. Ze voelen aan als familie en voor Joseph breekt een ogenschijnlijk normaal kinderleven aan met veel buitenspelen, vissen, boottochtjes, verkleedpartijen, toneelstukjes en zo meer. Deze fijne tijd komt abrupt tot een einde na de oorlog, wanneer Joseph op de trein wordt gezet terug naar Amsterdam.

Joseph denkt dat hij teveel is voor zijn pleegmoeder die inmiddels zwanger is van haar 5e kind. Oudste zus Sjoerdje brengt Joseph met zijn koffertje naar de trein in Leeuwarden, waar hij wordt overgegeven aan een vreemde Amsterdamse mevrouw. Totale paniek breekt uit bij Joseph die het uitschreeuwt en van ellende moet overgeven en het in zijn broek doet. Sjoerdje kijkt niet meer achterom, het afscheid is te pijnlijk.

Joseph wordt herplaatst en komt terecht bij nieuwe pleegouders in Amsterdam.

Hij woont bij hen van zijn 6e tot zijn 16e  jaar. Zij sturen hem vervolgens naar de DDR en pas dan komt hij erachter wat zijn echte naam is en wat er met zijn echte ouders is gebeurd.

Bezoek aan Nationaal Ereveld Loenen

Vandaag de dag woont Joseph Schijveschuurder in Dresden, hij is getrouwd en heeft een zoon en twee dochters. Joseph verlangt zijn hele leven al naar een beeld, een betekenis en een bewijs voor het bestaan van zijn ouders. Volgens zijn kinderen heeft hun vader veel verdriet over zijn echte ouders: “Hij kent ze niet en hij heeft zelfs nog nooit een foto van ze gezien”.

Foto: De naam van Elisabeth Schijveschuurder-Moscoviter in één van de 42 gedenkboeken.

Op 5 maart 2018 bezocht Joseph Nationaal Ereveld Loenen op zoek naar de namen en betekenis van zijn ouders. In de kapel op het ereveld ontdekt hij de namen van zijn beide ouders in één van de 42 gedenkboeken, waarin 130.000 namen zijn opgenomen van oorlogsslachtoffers zonder aanwijsbaar graf.

Inmiddels is bekend dat Leendert Schijveschuurder is gecremeerd op Westerveld in Driehuis dankzij een bewaard gebleven geheimboekje van één van de medewerkers van het crematorium destijds. Zijn as is ook op deze plek verstrooid.

Foto: Joseph Schijveschuurder en zijn zoon Mario op Nationaal Ereveld Loenen (Fotograaf: Carolien Sikkenk)