Laat gaan

Val maar terug
Terug op mij
En hou goed vast
Als je ’t laat gaan

Uit: ‘Laat Gaan’ van Sjors van der Panne en Duncan Laurence. Afkomstig van het album ‘Met Elkaar’

Sjors van der Panne, zanger en finalist van The Voice of Holland (2014) reisde voor Ereveld Vol Leven af naar Indonesië, het land van zijn voorouders.

Lees verder

Zeven kruizen

Op 1 mei symboliseren zeven kruizen de zeven Nederlandse Erevelden op Java. Deze kruizen zijn, net als de vele Nederlandse en Nederlands-Indische families, per boot naar Nederland gereisd. De kruizen symboliseren de bijna 25.000 Nederlandse slachtoffers die op Java hun laatste rustplaats hebben gevonden.

Op Java liggen 25.000 Nederlanders begraven, verspreid over zeven erevelden. En ik wist dat niet. Ik weet zeker dat heel veel mensen dit niet weten. Veel Nederlanders associëren de Tweede Wereldoorlog vooral met de Duitse bezetting. Dat is begrijpelijk en dat was ook afschuwelijk. Maar de Japanse bezetting in Nederlands-Indië wat destijds een Nederlandse kolonie was, was minstens zo wreed en gruwelijk. Dat mag niet vergeten worden.

Sjors heeft zelf ook Indische wortels. Toen hij benaderd werd met de vraag of hij naar het land van zijn voorvaderen wilde reizen aarzelde hij geen moment. Het was de ultieme kans het land waar zijn oma (93) is geboren en opgegroeid te bezoeken. Waar ook zijn moeder is geboren. Sjors was nieuwsgierig en begon aan de reis met een open blik.

De oma van Sjors

De opa en oma van Sjors

De oma en opa van Sjors met zijn moeder en haar broer

Sjors met oma en opa als klein jongetje

Het is zo ongelofelijk indrukwekkend! Als slachtoffers aantallen zijn, dan zegt het niet zoveel. Het zijn slechts cijfers. Maar als je deze mensen levend op een veld zou zien, zou het zoveel meer zeggen. Door de mensenmassa voor je te zien, besef je opeens hoeveel mensen hier begraven liggen. Dat is gewoon een heel stadion vol…

De erevelden in Indonesië zijn de weerspiegeling van een stuk Nederlandse geschiedenis dat in verhouding tot wat zich afspeelde in Europa, onderbelicht is gebleven. Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakte dit land, wat toen nog Nederlands-Indië heette, tenslotte deel uit van het Koninkrijk der Nederlanden. En ook zij werden niet gespaard voor het oorlogsgeweld. En ook niet voor het geweld wat daarna nog kwam.

Dat er zoveel kinderen liggen is hartverscheurend. Kinderen die nu in de 80 hadden moeten zijn, maar het leven lieten met drie, vier, zes jaar. En soms ook nog veel jonger. Dat raakt me diep. Nu ik hier op Java ben, de erevelden met mijn eigen ogen zie, realiseer ik me heel goed dat mijn drijfveer hierheen te reizen niet alleen mijn familie is. Ik ben hier voor de slachtoffers die hier liggen. Ik wil deze mensen de aandacht en liefde geven die ze verdienen. Ik wil ze een gezicht geven, een stem. Dáárom ben ik hier.

De grote hoekige kruizen staan op het graf van de mannen, de kruizen met de bolle afronding symboliseren de vrouwen en de kleinere kruizen zijn die van de kinderen. Er liggen hier Boeddhisten, Moslims, Christenen en Joden, allemaal door elkaar. De wereld komt voor even samen op deze plek. Ze hebben allen geleden door oorlog, maar op deze plek maakt het niet uit waar je vandaan komt, want hier is het duidelijk: we zijn één.

Ik heb mezelf altijd als Nederlander gezien. Ik houd meer van boerenkool dan van nasi. Maar ik ben mijn Indische achtergrond wel steeds meer aan het ontdekken. Ik ben nieuwsgierig naar dat stuk van mij, want het is tenslotte een deel van mij. Mijn oma vertelt de meest prachtige verhalen, ze heeft een bijzonder gelukkige jeugd gehad tot de oorlog uitbrak. En lopende over de geboortegrond van mijn voorvaderen realiseer ik me dat we erg veel geluk hebben gehad.

Op de 7 erevelden op Java liggen militairen en burgers. Militairen die vochten voor onze vrijheid, maar ook vele burgers die zijn geëxecuteerd omdat ze aan het verzet hadden deelgenomen. Vrouwen en kinderen stierven met name in interneringskampen waar het regime wreed was en de honger groot. Er is zelfs een speciaal Vrouwenveld waar bijna 1.100 vrouwen begraven liggen en een speciaal kinderveld waar bijna 300 kinderen liggen. Er zijn veel mensen omgekomen als gevolg van de Japanse interneringskampen en dwangarbeid maar na 15 augustus 1945 zijn er ook veel Nederlanders gedood tijdens de Bersiap periode en ook tijdens de politionele acties. De meeste slachtoffers liggen begraven op 1 van de 7 erevelden maar ook de slachtoffers zonder graf of zonder naam zullen worden herdacht bij Ereveld Vol Leven op maandag 1 mei op het Nationaal Ereveld in Loenen.

We mogen deze offers nooit vergeten. Herdenken is niet één keer per jaar stilstaan. Herdenken is met je meedragen. Herdenken is niet vergeten. Nooit vergeten. Herdenken is liefde, respect en dankbaarheid blijven voelen. Daar mag je best moeite voor doen.

Op 27 december 1949 werd Indonesië officieel onafhankelijk. Er volgde een lang proces van losmaking, tot eind jaren zestig. In die kwarteeuw verlieten meer dan 300.000 Nederlanders de voormalige kolonie om zich in Nederland te vestigen. Al deze mensen hebben de graven van hun dierbaren moeten achterlaten. Er wordt op 1 mei stilgestaan bij de slachtoffers maar ook bij hun nabestaanden die de zo verre graven niet makkelijk kunnen bezoeken.

Herdenken is het bij je dragen. Eigenlijk zeg je tegen de mensen die voor onze vrijheid zijn gestorven dat je ze hun welverdiende rust gunt. Laat het maar gaan, ik neem het hier nu van je over…

Sjors van der Panne zal tijdens de herdenking zijn nieuwe single ‘Laat Gaan’ opdragen aan deze speciale herdenking.

Terug naar pagina Nederlands-Indië